GüncelEtkinliklerDiyabet HaftasıProjelerKongreler
 
Tip 1 Diyabetli Çocukların Yaz Aylarında Beslenme Özellikleri
Tip 1 Diyabetli Çocukların Yaz Aylarında Beslenme Özellikleri

Çocukluk çağı diyabeti olarak da bilinen Tip 1 diyabet, vücutta insülin hormonunun tükenmesi sonucu ortaya çıkan kronik, metabolik/otoimmün bir bozukluktur.Diyabetli çocukların yaşamlarını sağlıklı bir şekilde sürdürebilmeleri için günde 4 ya da daha fazla insülin enjeksiyonu olmaları, düzenlive sağlıklı beslenmeleri gerekir.

Tip 1 diyabetli çocukların beslenmesi, tamamen sağlıklı beslenme ilkelerine dayanır. Tüm enerji ve besin ögeleri gereksinimleri, sağlıklı yaşıtlarınınki ile aynıdır. Tip 1 diyabetli çocukları sağlıklı (Tip 1 diyabetli olmayan) yaşıtlarından ayıran tek fark, yedikleri besinleri (karbonhidratları) insülin ile dengelemelerinin gerekmesidir. Bu da günümüzdeki mevcut insülin seçenekleri ve teknik olanaklar sayesinde oldukça kolaylaşmıştır. Tip 1 diyabetli çocuklar, artık, yaşam biçimlerine uygun insülin uygulamaları ve beslenme düzeni ile daha esnek ve daha sorunsuz yaşayabilmektedirler.

Tüm bu gelişmelere karşın dinamik, sürekli büyüyen, gelişen, değişen çocukların Tip 1 diyabet ile yaşamaları sanıldığı kadar kolay değildir. Diyabetli çocuklar için hastalık, spor ve egzersiz, arkadaş toplantıları, doğum günleri, bayramlar, (özellikle şekerolarak tanımlanan ramazan bayramı), tatiller, seyahatler, yuvaya ya da okula başlama gibi özel durumlar, günler ya da dönemler, ayrı bir özeni ve bilinci gerektirir.

İşte yaz ayları, diyabetli çocukların en hareketli ve en mutlu oldukları bu dönemlerden biridir. Çünkü yaz aylarında diyabetli çocuklar, tıpkı diyabetli olmayandiğer çocuklar gibi ev dışında çok fazla vakit geçirirler, kovalamaç, saklambaç, ip atlama vb oyunları oynar, bisiklete biner, yüzer, futbol, voleybol, basketbol gibi takım sporları yaparlar. Bütün bunların sonucunda diyabetli çocuklarda insülin duyarlılığı artar, kan şekerleri düşük düzeylerde seyreder. Hatta hipoglisemi riski artar. Bu nedenle diyabetli çocukların yaz aylarında yaptıkları insülin dozları azalır. 

Beslenme alışkanlıkları açısından yaz aylarında, bir yandan sıcak havalar, diğer yandan hareketlilik ile vücudun SIVI gereksinimi artar. Sıvı gereksiniminin doğal olarak SU ile karşılanması beklenir. Ancak başka bir içecek ile keyif almak ya da yemeği tamamlamak söz konusu olabilir. Bu durumda soda, ayran, siyah, yeşil ve diğer bitki çayları, şekersiz ya da tatlandırıcı ile yapılmış limonata, komposto, gazlı içecekler, süt (soğuk olarak) tercih edilebilir.        

Kış dönemiyle karşılaştırıldığında, yaz aylarında daha hafif yemekler yenir. Zeytinyağlı sebzeler, salatalar, yoğurt, cacık, ayran menülerin vazgeçilmez çeşitleri arasında yer alır. Vazgeçilmez çeşitlerden biri de meyvelerdir. Karpuz, kavun, şeftali, kiraz, üzüm gibi yaz meyveleri sulu meyvelerdir. Çok tüketildiklerinde, meyve suyu gibi kan şekerini kolayca yükseltirler. Bu nedenle meyveleri küçük miktarlarda ve öğünlere dağıtarak yemek gerekir. Çocuğun yaşına ve aktivitesine göre değişmekle birlikte, 1 küçük ya da orta boy şeftali, 1 kase kiraz, çilek, üzüm, kayısı, 3-4 küçük parça kavun, karpuz meyveler için 1 porsiyon ölçüsüdür. Kan şekerinin hızlı yükselmesini engellemek için özellikle taneli meyvelerin çok olgunlaşmamış ya da sert olanlarınıntercih edilmesi gerekir. 

Çocuklar için yaz aylarının vazgeçilmez bir diğer besini, daha ötesi tatlı rüyası dondurmadır. Sütlü tatlılar arasında yer alan dondurmayı, her çocuk gibi diyabetliler de rahatlıkla yiyebilirler. Ana öğünlerde yenen dondurma için 2 yol izlenebilir. Çocuk yemek sonrasıhareketsiz kalacak (örneğin bilgisayarın başında vakit geçirecek) ise dondurma için ek insülin yapılır. Çocuk sokağa çıkıp oyun oynayacak ise, dondurma için ek insülin dozuna gerek yoktur. Benzer şekilde ara öğünlerde çocuk hareketli ise dondurma kan şekerini yükseltmez, hatta düşürebilir. Bunun için 1.5-2 saat kadar sonra, kan şekerinin kontrol edilmesi ve gerekiyorsa ek öğün yapılması gerekebilir. Bu deneyim kazanıldıktan sonra dondurma güvenli bir şekilde tüketilebilir. Dondurma çeşitleri arasında şeker ve meyve konsantresi ile yapılan meyveli buz dondurmalar, kan şekerini meyve suları gibi çabuk yükseltir. Bu nedenlehem sağlık açısından hem de kan şekeri kontrolü açısından sütlü dondurmaların tercih edilmesi önemlidir.

Yaz aylarında düzenli beslenen, sokakta oynayan, spor yapan, yüzen çocuklar diğer mevsimlere göre daha iyi büyürler. Kilo almazlar. Daha ötesi varsa fazla kilolarını verirler. Bu nedenle yaz ayları, sağlık ve gelişim açısından, sadece diyabetli çocuklar için değil, tüm çocuklar için önemli bir fırsat dönemidir.

Tüm çocuklara sağlıklı, mutlu, neşeli, hareketli bir yaz diliyorum.

 

Prof. Dr. Muazzez Garipağaoğlu

İstanbul Medipol Üniversitesi

Sağlık Bilimleri Fakültesi

Beslenme ve Diyetetik Bölüm Başkanı


Kaynak:
Tarih: 07-Temmuz-2014, 14:40
Son güncelleme: 07-Temmuz-2014
Okunma sayısı: 6250